مسائل علمى تعليم و تربيت در مكهء اين دوره همان وضعيت دوران دوم عثمانى را داشت كه خاندان‌هاى علمى به صورت موروثى به علم مىپرداختند و دانش علمى در حلقه‌هايى كه در مسجد الحرام برگزار مىشد ، منتقل مىگشت . بزرگ‌ترين علماى اين دوره همان علماى دورهء دوم عثمانى و شمارى اندك از فرزندان و شاگردان برخاسته از مكتب آنان بودند ؛ زيرا دوران حسين نزديك به همان دورهء دوم عثمانى است . به علاوه ، دوران حسين كوتاه است . فعاليت‌هاى علمى شريف حسين در اين دوره ، همانطور كه اشاره شد ، قابل توجه بود . وى نخستين مدرسهء حكومتِ عربى را تأسيس كرده ، برابر باب السلام مدرسه‌اى به نام الخيريه ايجاد كرد و از شيخ محمد خياط خواست تا با شاگردانش به آنجا منتقل شوند . سپس دو مدرسهء ابتدايى يكى در مَعْلات و ديگرى در حارّة الباب درست كرد . سپس مدرسه‌اى در سطح بالاتر از ابتدايى ، در قلعهء قعيقعان هندى به نام الراقيه ايجاد كرد . مدرسه‌اى هم در رديف مدارس متوسطه در همان عمارت با نام العاليه تأسيس كرد . وكالت معارف هم با رياست يكى از علماى مكه ايجاد شد . نخستين كسى كه وكالت معارف را داشت ، شيخ على مالكى بود . بعد از وى استاد كامل القصاب از سوريه به عنوان معاون وى تعيين شد . همچنين شمارى مدرسهء ابتدايى در مدينه و جده درست شد ، چنان كه يك مدرسهء جنگ و مدرسه‌اى براى زراعت هم در مكه بنا گرديد . در اين مدارس ، روح حماسى و نهضت ، دميده شد و شاگردان آنها در اعياد رسمى و جشن‌هاى رسمى حاضر شده به سخنان خطيبان گوش داده ، آنها را نقد مىكردند . اما چيزى نگذشت كه اين روحيه ، سست شد و بسا دليل آن به نظر خود حسين بر مىگشت . گفته شده است كه نتايج اين حركت علمى و روحيهء حماسى كه در آن دميده شده بود ، به لحاظ نتايجى كه مىتوانست در بر داشته باشد ، وى را به هراس انداخت .